Медиация институтының тиімділігі

Медиация–бұл өзара түсіністікке қол жеткізужәнежанжалдыжағдайдышешетіншартжасаумақсатындабейтарападамды-медиатордытартаотырып, олардыңеріктікеліссөздергекіруіарқылыжанжалдасушытараптардытатуластырурәсімі.

Медиаторларадамдарға бір-бірінестугежәнедаулықұқықтықмәселелер бойынша нақтышешімтабуғакөмектеседі.Дауларды соттан тысшешусоттарға келіп түсетінарыздарменталап-арыздардың саныназайту,яғнисудьяларғажүктеменіазайту,оларғанеғұрлымкүрделіжәнекүрделіістерменайналысуғамүмкіндік береді.Егербастапқыдамедиациятекотбасылыққатынастармәселелеріндеқолданылса,ондаонықолданусаласыайтарлықтайкеңейдіжәнеқазіразаматтықжәнеқылмыстыққұқықтыңәртүрлісалаларындағықақтығыстарды шешуге ықпал етуі мүмкін.

Медиацияның басқа процедуралардан басты айырмашылығы - медиатор дау-дамайда бейтарап тарапты білдіреді және шешім қабылдамайды, ол тек жанжалға қатысушыларға келісімге келуге көмектеседі, олардың ешқайсысы өздерін жеңілгендей сезінбейді. Медиацияның артықшылығы-қақтығысушы тараптар дауды өз мүдделерін ескере отырып шешуге мүмкіндік алады. Бұл әдіс отбасылық-құқықтық, еңбек, тұтыну қатынастары саласында өзінің тиімділігін дәлелдеді. Сот талқылауынан айырмашылығы, медиация рәсімі аз уақытты қажет етеді, істі сотта қарауға қарағанда арзанырақ, апелляциялық сатыларда талқылауға әкеп соқпайды және ең бастысы жанжалды бейбіт жолмен шешуге мүмкіндік береді.

Бұлсоттарғажүктеменіазайтадыжәне сот төрелігін жүзеге асыру сапасынаоңәсер ететін уақыттыбосатады.Алдаутараптарынаұзақсотрәсімін,қосымшасотшығындарынболдырмауғамүмкіндік береді.Заңдамедиациянықолданусаласыжекежәнезаңдытұлғалардыңқатысуыменазаматтық,еңбек,отбасылықжәнеөзге де құқықтық қатынастардантуындайтынжәнеауырлығыазжәнеорташақылмыстартуралы істер бойынша қылмыстықсотісін жүргізу барысындақаралатындаулар(жанжалдар) болып табылатыны көрсетілген.Іссоттың іс жүргізуінде болған,бірақтараптарсотмедиациясынжүргізугекеліскенжағдайлардаісбойыншаіс жүргізу тоқтатыла тұрады жәнеісмедиацияныжүргізуүшінсолсоттыңбасқасудьясына беріледі.Сотмедиациясықосымшашығындарғаәкеп соқпайды. Сот ісін жәнесотқақарсылықтыалғаннан кейін судьядаудыңмедиаторғаберілуімүмкінекендігінталдайды.Медиациятараптарғаөзқұқықтарыменмүдделерінқорғауүшіникемдіпроцедуранықолдануға және даудыңкоммерциялықжәнезаңдыаспектілерінеғанаемес,соныменқатарзаңмен белгіленген өтемақыдантысТараптардыңәрқайсысыныңжекемүдделеріне де назар аударуға мүмкіндік береді.

Қорытындай келе, медиация институтының негізгі тиімділігі бұл:

жеделділік – дауларды қысқа мерзімде шешу мүмкіндігі, құпиялылық – процесс және келісім шарттары жария болмайды, икемділік – нәтиже тек заңға емес, тараптардың еркіне байланысты және ең маңыздысы тараптар бір – бірімен қарым – қатынастарын сақтайды.

БҚО, Бөкей ордасы аудандық сотының төрағасы М.Э.Шингалиев