Дауларды медиация жолымен реттеу

Медиация дегеніміз не?

Медиация – тараптардың ерікті келісімі бойынша жүзеге асырылатын, олардың өзара қолайлы шешімге қол жеткізуі мақсатында медиатордың (медиаторлардың) жәрдемдесуімен тараптар арасындағы дауды (дау-шарды) реттеу рәсімі;

Медиацияның сот процесіне қарағанда артықшылығы - уақыт пен ақшаны айтарлықтай үнемдеу және жеке процедураның құпиялылығы. Дауларды шешудің бұл түрі бүгінде әлемнің көптеген елдерінде ең кең таралған дауды шешу әдістердің бірі болып табылады. Халықаралық статистикаға сәйкес барлық даулардың 30–40% медиация рәсімімен өтеді, олардың 85%-нда оң нәтижелерге қол жеткізілген.

Қазақстанда медиация 2011 жылғы 28 қаңтарда қабылданған Қазақстан Республикасының «Медиация туралы» № 401-IV Заңымен реттеледі.

«Медиация туралы» Қазақстан Республикасының Заңы медиацияны ұйымдастыру саласындағы қатынастарды реттейді, медиаторлардың қағидаттарын, рәсімдері мен мәртебесін айқындайды.

Медиация азаматтық, еңбек, отбасылық және өзге де құқықтық қатынастар бойынша дауларда, сондай-ақ ауырлығы аз және орташа қылмыстар туралы істер бойынша қылмыстық сот ісін жүргізу барысында қолданылуы мүмкін.

Медиация тараптардың еріктілігі мен тең құқықтылығы, медиатордың тәуелсіздігі мен бейтараптығы, медиация рәсіміне араласуға жол бермеу, құпиялылық қағидаттарына негізделеді.

Медиатор дегеніміз кім?

Медиатор – Қазақстан Республикасының «Медиация туралы» Заңның талаптарына сәйкес кәсіби немесе қоғамдық негізде медиация жүргізу үшін тараптар тартатын тәуелсіз жеке тұлға.

• медиация рәсімін ұйымдастырады және жүргізеді;
• тараптарға олардың құқықтары мен міндеттерін, медиацияны жүргізу тәртібін және келісім жасасудың құқықтық салдарын түсіндіреді;
• тараптар арасындағы сындарлы диалогқа ықпал етеді;
• тәуелсіздік және бейтараптық қағидаттарының сақталуын қамтамасыз етеді;
• тараптар үшін шешім қабылдауға және оларға дауды реттеу шарттарын жүктеуге құқығы жоқ.

Заңнамаға сәйкес медиаторлар қызметті кәсіби және қоғамдық негізде жүзеге асыра алады.

Кәсіби медиаторлар медиаторлар ұйымының кәсіби медиаторларының тізілімінде, қоғамдық медиаторлар - жергілікті атқарушы органның қоғамдық медиаторларының тізілімінде тіркелуі тиіс.

Медиатордың қызметі кәсіпкерлік қызмет болып табылмайды. Медиатор қызметін жүзеге асыратын тұлғалар Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған кез келген өзге қызметті де жүзеге асыруға құқылы. 

БҚО Бөрлі аудандық соты әкімшісінің басшысы

А.Н.Оразбек