Қазақстан Amway компаниясының белсенді ұзақ өмір сүру жөніндегі жаһандық ғылыми диалогының бір бөлігіне айналды

Егер қартаю – бұл міндетті түрде болатын жоғалту емес, басқаруға болатын үдеріс болса ше? Бүгінде 60, 70 және 80 жастағы белсенділік, ой айқындығы мен өмір сапасы көбіне кездейсоқтыққа емес, осы жасқа дейін әлдеқайда ертерек қабылданған шешімдерге байланысты. Дәл осындай көзқарас – жасуша денсаулығына назар аудару және белсенді өмір сүру кезеңін (healthspan) ұзарту – Токиода өткен Amway компаниясының Ғылыми-консультативтік кеңесі (Scientific Advisory Board, SAB) отырысының өзегіне айналды. Бұл кездесу белсенді ұзақ өмір сүрудің болашағы туралы пікір алмасу үшін әлемнің жетекші ғалымдарын біріктірді.

Әлем халқы қарқынды түрде қартаюда. БҰҰ деректеріне сәйкес, 2030 жылға қарай 60 жастан асқан адамдар саны 1,4 млрд-қа, ал 2050 жылға қарай 2,1 млрд-қа жетеді. Бұл демографиялық өзгерістер денсаулыққа қатысты жаңа үлгілерге сұраныс қалыптастыруда — салдарын емдеуге емес, алдын алуға және функционалдық қабілет пен өмір сапасын сақтауға бағытталған тәсілдерге.

Өмір ұзақтығынан – оның сапасына

Бүгінде көптеген елдер мен компаниялар жасқа байланысты өзгерістердің салдарын емдеу айтарлықтай ресурстарды талап ететінін, ал денсаулықты ерте кезеңнен қолдау белсенді әрі толыққанды өмір сүру жылдарын ұзарта алатынын түсіне бастады.

McKinsey және Fortune Business Insights аналитикалық есептеріне сәйкес, жаһандық назар ауруларды емдеуден қауіп-қатерлерді басқаруға және денсаулықтың негізгі факторларын — ұйқыны, тамақтануды, физикалық белсенділікті, күйзелісті басқаруды және метаболикалық тепе-теңдікті қолдауға ауысуда.

Қазіргі таңда денсаулық пен ұзақ өмір сүру тұтас экожүйені қалыптастыруда — health & wellbeing және профилактикалық медицинадан бастап нутрицевтикаға, digital health шешімдеріне және сұлулық пен денсаулық тоғысындағы бағыттарға дейін. Fortune Business Insights бағалауынша, 2024 жылы жаһандық health & wellness нарығы 6,8 трлн АҚШ долларына жетіп, белсенді ұзақ өмір сүруді қолдайтын шешімдерге деген ұзақ мерзімді сұранысты көрсетіп, тұрақты өсімін жалғастыруда.

Алайда ауқымды сандардың артында маңызды адами сұрақ тұр: өмірді тек ұзақ емес, сапалы әрі мәнді етіп қалай сүруге болады?

Неге Токио және неге Amway

SAB Amway отырысының Токиода өтуі кездейсоқ емес. Жапония — халқы ең жылдам қартаюда жатқан елдердің бірі, мұнда белсенді ұзақ өмір сүру тақырыбы мәдениет пен мемлекеттік саясаттың бір бөлігіне айналған.

Scientific Advisory Board құрылғанына 22 жыл толғаннан бері алғаш рет конференция Жапонияда өтті. Мұнда АҚШ, Австралия, Жапония және Азия елдерінен келген жетекші ғалымдар — әлемнің ірі университеттері мен ғылыми орталықтарының өкілдері жиналды. Amway түрлі елдер мен жетекші зерттеу орталықтарынан 14 ғалымды біріктірді. SAB формалды конференция емес, қолданбалы ғылым бағыттары мен болашақ зерттеу басымдықтарын талқылауға арналған жұмыс алаңы болды.

Ғылым мен инновациялар компанияның ұзақ мерзімді стратегиясының негізгі бөлігі саналады. Amway жүйелі түрде зерттеулерге инвестиция салып, әлемнің жетекші университеттері мен ғылыми орталықтарымен, соның ішінде Stanford University (АҚШ), Technical University of Munich (Германия), HEM Pharma (Оңтүстік Корея) және басқа халықаралық ұйымдармен ынтымақтастық орнатқан. Осылайша адам денсаулығының болашағы жөніндегі жаһандық ғылыми диалог қалыптасуда.

Талқылаулардың өзегінде белсенді ұзақ өмір сүрудің негізі ретіндегі жасуша денсаулығы, микробиомның рөлі, экспосоманың — сыртқы және ішкі орта факторлары жиынтығының — әсері, сондай-ақ фитонутриенттер мен өсімдік компоненттерінің жасушалық функцияларды қолдаудағы әлеуеті болды.

Сарапшылардың айтуынша, дәл жасуша деңгейінде healthspan — адамның өмір бойы энергиясын, функционалдығын және жоғары өмір сапасын сақтайтын кезеңі қалыптасады.

Жасуша денсаулығының екі негізгі сипаттамасына ерекше назар аударылды: жасушалық өміршеңдік (cellular vitality) және жасушалық төзімділік (cellular resilience). Біріншісі жасушалардың нутриенттерді тиімді сіңіріп, энергия өндіру қабілетін білдірсе, екіншісі — күйзеліске бейімделіп, ішкі тепе-теңдікті қалпына келтіру қабілетін сипаттайды. Бұл үдерістерді қолдау денсаулық пен ұзақ өмір сүру ғылымындағы ең перспективалы бағыттардың бірі ретінде қарастырылуда.

Жеке тақырып ретінде микробиом — зат алмасуға, иммундық функцияға және ағзаның жалпы жағдайына әсер ететін микроағзалардың күрделі экожүйесі — талқыланды. Заманауи зерттеулер микробтық әртүрлілікті сақтау жоғары физикалық белсенділікпен және жастың ұлғаюына қарай өзін жақсы сезінумен байланысты екенін көрсетеді. Сондықтан дұрыс тамақтану, өмір салты және қоршаған орта факторларына саналы көзқарас белсенді ұзақ өмір сүру стратегиясының бір бөлігі ретінде қарастырылады.

Калифорния университетінің профессоры, PhD дәрежесінің иегері және SAB Amway-дің негізгі спикерлерінің бірі доктор Дэвид Уокер:
«Біз қартаю туралы ғылым теориядан практикалық шешімдерге өтетін кезеңде тұрмыз. Жасуша деңгейіндегі үдерістерді түсіну ағзаның функцияларын және өмір сапасын бүкіл өмір бойы қолдайтын стратегияларды қалыптастыруға мүмкіндік береді», — деп атап өтті.

Конференцияда сондай-ақ Стэнфорд университетінің «1000 иммуном» жобасының директоры және Buck Institute for Research on Aging институтының AI-платформасының жетекшісі Дэвид Фурман сөз сөйледі. Ол иммундық қартаю механизмдерін түсіну және ағза функционалдығын сақтау үшін пәнаралық зерттеулердің маңызын атап өтті.

Бұл Орталық Азия үшін неліктен маңызды

Белсенді ұзақ өмір сүру тақырыбы Орталық Азия үшін де өзекті. Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының деректеріне сәйкес, Қазақстанда 60 жастан асқан адамдардың үлесі 2009 жылғы 9,7%-дан 2024 жылы 13,9%-ға дейін өсті және болжам бойынша 2050 жылға қарай 19%-ға жетуі мүмкін. Бұл денсаулықтың алдын алу шараларына, дұрыс тамақтануға және халық денсаулығын ұзақ мерзімді қолдау бағдарламаларына қызығушылықты арттырады.

Amway Central Asia компанияның Токиодағы SAB отырысында өңірлік сарапшыларды ұсынған жалғыз бөлімшесі болды. Бұл талқыланған ғылыми тәсілдерді өңірдің нақты жағдайына бейімдеуге мүмкіндік береді.

Amway Central Asia бас директоры Ник Музашвили:
«Scientific Advisory Board Amway ғылымның қай бағыттары дәлелді базаға және ұзақ мерзімді әлеуетке ие екенін түсінуге көмектеседі. Орталық Азия үшін бұл трендтер қалыптасу кезеңінде жұмыс істеуге, ғылыми шешімдерді өңір ерекшелігіне бейімдеуге және алдағы жылдарға арналған тұрақты денсаулық моделін қалыптастыруға мүмкіндік», — деді.

Қазақстандық сарапшылар мұндай кездесулердің құндылығы жаһандық ғылыми деректерді жергілікті контекстке бейімдеуде екенін атап өтті.

ҚазҰМУ-дың нутрициология кафедрасының меңгерушісі, медицина ғылымдарының кандидаты Майгүл Қайнарбекова:
«Бүгінде ғылым ауруды емдеу туралы емес, денсаулықты сақтау және белсенді ұзақ өмір сүру туралы көбірек айтады. Біз үшін бұл жаһандық ғылыми тәсілдердің Орталық Азия тұрғындарына қолжетімді бола бастауы маңызды. Әлемдік зерттеулер нақты өңірдің тамақтану әдеттерін, микронутриенттік тапшылықтарды және созылмалы қауіп-қатер профилін ескергенде ғана практикалық мәнге ие болады», — деді.

Amway Ғылыми-консультативтік кеңесінің 2026 жылғы конференциясы — Healthspan in Action — ғылым, бизнес және жаһандық ынтымақтастық денсаулық, сұлулық және белсенді ұзақ өмір сүрудің болашағы туралы ортақ түсінік қалыптастыратын халықаралық алаңға айналды.

Белсенді ұзақ өмір сүру — бұл жедел нәтиже уәдесі емес, тұрақты әдеттерге, жасуша денсаулығын қолдауға және өмір салтына саналы көзқарасқа негізделген ғылыми дәлелденген жүйелі тәсіл.

_____________________________________________________________________________

Amway — денсаулық пен әл-ауқат саласында 100-ден астам елде жұмыс істейтін, тікелей сатылым компаниялары арасында №1 халықаралық компания. Компания жасуша денсаулығы, микробиом, тері күтімі және белсенді ұзақ өмір сүру бағытындағы ғылыми зерттеулерге жүйелі түрде инвестиция салады. Amway компаниясының ғылыми сараптамасын жаһандық Ғылыми-консультативтік кеңес (Scientific Advisory Board) қолдайды.