Бизнес пен жастардың жүйелі жұмысының нәтижесінде қалыптасқан экологиялық мәдениет

ReStart республикалық әлеуметтік жобасы аясында Астана Халықаралық университетінің студенттері 2 тоннадан астам пластикті қайта өңдеуге тапсырды. Бұл саналы тұтынуға деген мүдделіліктің артуы жағдайында университеттердің қалдықтарды бөлек жинау инфрақұрылымын қалыптастыратын, қайта өңдеу тәжірибесін дамытатын және экологиялық ағартуды күшейтетін маңызды алаңдарға айналып келе жатқанын тағы бір мәрте дәлелдейді. Бұл үдерісте ірі бизнес тарапынан көрсетілетін қолдау айрықша рөл атқарады, ол экологиялық және білім беру жобалары арқылы жастар мен жоғары оқу орындарына тұрақты мінез-құлық үлгілерін енгізуге ықпал етеді.

Астана Халықаралық университеті бұл бағыттағы жұмысты жүйелі түрде жүргізіп, экологиялық күн тәртібін оқу үдерісіне, тәжірибелік қызметке және студенттердің күнделікті өміріне жан-жақты енгізіп келеді. Мұндай тәсіл білім берумен ғана шектелмей, кампустан тыс жерде де қолданылатын нақты мінез-құлық мәдениетін қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Университетте тұрақты даму стратегиялық миссияның ажырамас бөлігі ретінде қарастырылады. Мұнда тек білікті мамандар ғана емес, сонымен қатар климаттың өзгеруі мен қалдықтар көлемінің артуы сияқты жаһандық сын-қатерлерге жауап бере алатын жауапты азаматтар даярланады.

«Біздің университет экологиялық ахуалды жақсартуға, тазалық мәдениеті мен қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарау қағидаттарын қалыптастыруға бағытталған «Таза Қазақстан» ұлттық бастамасын қолдайды. Осы бағдарлама аясында студенттер мен қызметкерлер сенбіліктерге, аумақтарды көгалдандыруға, қоғамдық орындарды тазалауға және экологиялық ағарту іс-шараларына белсенді қатысады. Бұл жұмыстар еліміздің экологиялық жағдайын жақсартуға нақты үлес қосып қана қоймай, тұрақты дамудың жалпыұлттық мақсаттарына қатыстылық сезімін нығайтады», – дейді биология ғылымдарының докторы, жоғары оқу орнының ректоры Анар Мырзагалиева.

Басты қағидат – экологиялық сананы нақты іс-әрекет пен жеке тәжірибе арқылы қалыптастыру, ал білім беру үдерісі тәжірибемен, атап айтқанда, волонтерлік қызметпен, экологиялық бастамаларға қатысумен және студенттердің өз жобаларын іске асыруымен толықтырылады. Соның нәтижесінде студенттер қалдықтарды бөлек жинаудан бастап саналы тұтынуға дейінгі нақты экологиялық әдеттерді күнделікті өміріне енгізе бастайды.

 «Біз үшін тұрақты даму – университет қызметінің жеке бағыты емес, оның миссиясының ажырамас бөлігі. Біз тек білікті мамандарды ғана емес, жаһандық сын-қатерлерге саналы түрде жауап бере алатын жауапты азаматтарды тәрбиелейміз. Студент қалдықтарды сұрыптап, экологиялық бастамаларға қатыса бастағанда, ол экологияны абстрактілі ұғым ретінде емес, күнделікті өмірінің бір бөлігі ретінде қабылдайды. Мұндай дағдылар университет қабырғасымен шектелмей, отбасына, жақын ортасына таралып, қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарау мәдениетінің кеңінен қалыптасуына ықпал етеді», – деп атап өтті Анар Мырзагалиева.

Бұл бағыттың дамуындағы маңызды кезең Coca-Cola İçecek Kazakhstan қолдауымен жүзеге асырылған ReStart жобасына қатысумен байланысты. Аталған жоба жекелеген бастамалардан жүйелі жұмысқа өтуге мүмкіндік берді: пластик қалдықтарын жинаудың тиімді жүйесі қалыптастырылып, студенттердің қатысу аясы кеңейді, экологиялық тақырыптар оқу үдерісіне енгізілді, сондай-ақ жиналған және қайта өңдеуге жіберілген пластик көлемі айтарлықтай артты. Сонымен қатар академиялық бағыт та қарқын алды: студенттер қайта өңдеу мен тұрақты даму тақырыптарында ғылыми жұмыстар мен жобалар әзірлеп, тың шешімдер ұсына бастады, ал экологиялық тәжірибелер сипатқа ие болды.

Студенттер өзгерістердің негізгі қозғаушы күшіне айналып, зерттеу жобаларына белсенді қатысуда, ал экологиялық акциялар бір реттік іс-шаралардан тұрақты пішімдерге ұласып, тақырыптық апталықтар, Zero Waste Day және қайталама шикізатты тұрақты жинау бастамалары университет мәдениетінің ажырамас бөлігіне айналып келеді.

Университет ішінде қалдықтарды қайта өңдеу тәжірибесі студенттердің циклді экономиканың қағидаттарын терең түсінуіне ықпал етеді. Қалдықтар енді қоқыс ретінде емес, тұтыну мәдениетін өзгертетін құнды ресурс ретінде қабылданады. Мұндай көзқарас біртіндеп су, энергия және басқа да табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануға да таралады. Осылайша экология абстрактілі ұғым емес, күнделікті өмірге енгізілген қолданбалы құралға айналмақ.

Бастамаларды кең ауқымда дамытуда серіктестіктің рөлі ерекше. Университет мемлекеттік және халықаралық ұйымдармен, соның ішінде UNDP даму бағдарламасымен, сондай-ақ салалық қауымдастықтармен және экологиялық бастамалармен тығыз ынтымақтастық орнатқан. Бұл жобалардың ауқымын кеңейтіп қана қоймай, студенттердің тұрақты даму саласындағы кеңірек күн тәртібіне белсенді қатысуына мүмкіндік береді. Сонымен қатар қалалық қайта өңдеу инфрақұрылымы – экопункттер мен экологиялық акциялар кеңінен пайдаланылып, экологиялық тәжірибелердің күнделікті өмірде орнығуына ықпал етеді.

Тәлімгерлік пен көшбасшылықтың да маңызы зор. Университеттің экоклубы студенттердің кәсіби құзыреттері мен жеке брендін дамыту алаңына айналды. Студенттер эко-амбассадорлар ретінде блогтар жүргізіп, күрделі экологиялық мәселелерді көпшілікке түсінікті тілде жеткізеді және осылайша экологиялық бастамаларға кең аудиторияның қызығушылығын арттыруға ықпал етеді. Ал оқытушылар өз кезегінде нақты тәжірибелік кейстерді оқу үдерісіне енгізу арқылы практикалық дайындықты күшейтіп, студенттердің қолданбалы дағдыларын қалыптастырады.

Бұл жүйеде бизнестің де рөлі маңызды, ол инфрақұрылымды қамтамасыз етіп, экологиялық менеджмент стандарттарын енгізуге және бастамалардың ауқымын кеңейтуге ықпал етеді. Осындай серіктестік университеттерге еңбек нарығында сұранысқа ие, нақты практикалық тәжірибесі бар мамандарды даярлауға мүмкіндік береді.