Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінің мақсаттары мен негіздері
Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі (ӘРПК) – азаматтар мен мемлекеттік органдар арасындағы қарым-қатынасты реттейтін негізгі құқықтық құжат. Бұл кодекс 2021 жылғы 1 шілдеде қолданысқа енгізіліп, еліміздегі әкімшілік әділет жүйесінің құқықтық негізін қалады.
ӘРПК-нің басты мақсаты – азаматтар мен заңды тұлғалардың құқықтарын мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалардың заңсыз әрекеттерінен немесе шешімдерінен қорғау. Кодекс мемлекеттік аппаратың ашықтығын, жауапкершілігін арттырып, «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасын жүзеге асыруға бағытталған.
Соттың белсенді рөлі: Бұрын сот тек тараптар ұсынған дәлелдерге сүйенсе, енді әкімшілік судья істің мән-жайын толық анықтау үшін өз бастамасымен де қосымша дәлелдемелер жинай алады.
Дәлелдеу ауыртпалығы мемлекеттік органда: Дәлелдеу міндеті азаматқа емес, шешім қабылдаған немесе әрекет жасаған мемлекеттік органға жүктеледі.
Азаматтың мүддесін басымдыққа алу (Сенімді қорғау қағидаты): Заңнамадағы бұлыңғырлықтар мен күмәнді жағдайлар азаматтардың пайдасына түсіндіріледі.
Тыңдалу құқығы: Мемлекеттік орган азаматқа қатысты жағымсыз шешім (мысалы, бас тарту немесе айыппұл) қабылдамас бұрын, оған өз уәжін айтуға және тыңдалуға мүмкіндік беруге міндетті.
Мемлекеттік органдардың шешімдеріне, әрекеттеріне немесе әрекетсіздігіне шағымдану.
Жер, салық, сәулет-құрылыс және әлеуметтік қамсыздандыру саласындағы туындаған даулар.
Мемлекеттік қызметтерді алу кезінде туындайтын келіспеушіліктер.
Кодекстің енгізілуімен арнайы мамандандырылған ауданаралық әкімшілік соттар (МАӘС) құрылып, билік пен азамат арасындағы дауларды әділ әрі жедел шешуге мүмкіндік туды.
Ақмола гарнизоны әскери сотының судьясы А.Каиров
[xfvalue_img]
