Әуежайлардың өнімділігі барған сайын инфрақұрылымға емес, операциялардың үйлесімділігіне тәуелді

SITA сараптамалық есебі нақты уақыттағы жұмыс пен болжамды оңтайландыру әуежайлардың жасырын мүмкіндіктерін ашуға, олардың тұрақтылығын арттыруға және негізгі операциялық көрсеткіштерді қорғауға қалай көмектесетінін көрсетеді 

ЖЕНЕВА — 2026 жылғы 17 наурыз. Әуежайлардың жұмыс нәтижелілігі барған сайын ұшу-қону жолақтарының ұзындығына, гейттер санына немесе терминалдарға емес, операциялық үдерістердің үйлесімділігі мен тиімді ұйымдастырылуына байланысты анықталады. Жолаушылар ағынының өсуі және әуежай экожүйесінің күрделенуі жағдайында түрлі қызметтер мен жүйелердің үйлеспеген әрекеттері негізгі операциялық тар орындарға айналуда. 

SITA-ның жаңа сараптамалық есебі жекелеген үдерістерді ғана оңтайландырудың жеткіліксіз екенін түсіндіреді және әуежайлар нақты уақыт режимінде шешімдерді үйлестіру арқылы жасырын ресурстарын қалай пайдалана алатынын көрсетеді. Әуежай экожүйесіндегі деректерді, командаларды және серіктестерді біріктіріп, сондай-ақ болжамды аналитика мен оңтайландыру құралдарын қолдану арқылы Total Airport Management тұжырымдамасы операциялық іркілістерді алдын ала анықтауға, рейстердің уақытылығын арттыруға және қолданыстағы инфрақұрылымды тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. 

Бұл тәсіл қазірдің өзінде тәжірибеде қолданылып жатыр. Абу-Дабиде операциялық деректер алмасудың бірыңғай платформасы әуе компанияларын, жерүсті қызметтерін, әуе қозғалысын басқаруды, мемлекеттік органдарды және әуежай жүйелерін біріктіреді. Қатысушылар арасындағы шешімдерді ертерек үйлестіру әуежай жұмысының тұрақтылығын арттырып, тұрақты өсімге негіз қалайды және деректерге негізделген шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді.

Бүгінде операциялардың үйлесімді жүруіне кедергі келтіретін үш негізгі мәселе

1. Ішкі KPI-ларға шектен тыс назар аудару

Әрбір бөлім тек өз көрсеткіштеріне ғана назар аударған кезде, әуежай жұмысының жалпы нәтижелілігі төмендейді. Тіркеу, қауіпсіздік, гейттер және перрон қызметтері тек өз метрикаларына ғана сүйенсе, мәселе шешілмейді — ол тек операциялық үдерістің келесі кезеңіне ауысады. Бір учаскедегі кідіріс екіншісінде жүктеменің артуына әкеледі. 

Операциялық іркілістер әлі де кең таралған құбылыс болып отыр. AirHelp жаһандық есебіне сәйкес, 2025 жылдың бірінші жартысында әлем бойынша жолаушылардың шамамен 25%-ы рейстердің кешігуіне немесе тоқтатылуына тап болған. Бұл жергілікті проблемалардың бүкіл әуе тасымалы жүйесіне қаншалықты тез таралатынын көрсетеді. Үйлесімді әрекет пен болжау болмаған жағдайда мұндай іркілістер бүкіл операциялық тізбекке әсер етеді, бұл жекелеген үдерістерді оңтайландыру жеткіліксіз екенін дәлелдейді. 

2. Ақпараттың болуы әрқашан үйлесімді әрекетті білдірмейді

Көптеген әуежайлар диспетчерлік орталықтар мен бақылау панельдері арқылы жоғары деңгейдегі жағдайлық хабардарлыққа ие. Алайда ақпараттың өзі үйлесімді әрекетті қамтамасыз етпейді.

Нәтижеге командалар ортақ операциялық көрініске сүйеніп, нақты мақсаттармен байланысқан және жағдайдың дамуын алдын ала бағалауға мүмкіндік беретін болжамды аналитикамен қолдау тапқанда ғана қол жеткізіледі. Бұл қағидат ACI World, IATA, ICAO және CANSO қолдайтын Airport Collaborative Decision Making (A-CDM) моделінің негізінде жатыр. Бұл модель сала қатысушылары арасында келісілген шешімдер қабылдауда өз тиімділігін дәлелдеді. 

Барлық қатысушылар ықтимал оқиғаларды және олардың маңызын түсінген кезде, шешімдер жылдамырақ қабылданып, қажетті шараларды ертерек жүзеге асыруға болады. 

3. Трансформация қолданыстағы жүйелерді ескеруі тиіс

Әуежайлар күнделікті жұмысын қамтамасыз ететін барлық жүйелерді бірден алмастыра алмайды. Total Airport Management тұжырымдамасы қолданыстағы технологияларға негізделеді: ол операциялық деректерді бірыңғай сенімді дереккөзге біріктіріп, ең тиімді шешімдерді әзірлеу үшін оңтайландыру құралдарын қолданады. Бұл туындайтын мәселелерге жедел әрекет етуге және ресурстарды тиімді бөлуге мүмкіндік береді, сонымен қатар бұрын енгізілген жүйелерді толық ауыстыруды қажет етпейді. 

«Мақсат — әуежайларға операцияларды бақылауда ұстай отырып, өсуге мүмкіндік беру. Инфрақұрылымға инвестициялар маңызды болып қала береді, алайда олар өздігінен жеткілікті нәтижелілікті қамтамасыз етпейді. Әуежайлар — өзара байланысты күрделі жүйелер. Операциялық шешімдер болжамды аналитика мен оңтайландыру құралдарымен қолдау тапқанда, командалар жүктеменің артуын алдын ала көріп, жергілікті мәселелер күрделі іркілістерге айналғанға дейін әрекет ете алады. Бұл рейстердің уақытылығын арттырып, ресурстарды тиімді пайдалануға және жолаушылар үшін сапарды ыңғайлы етуге ықпал етеді», — деді SITA компаниясының әуежайлар бойынша аға вице-президенті Натали Альтвегг. 

Әуежай басшылары үшін, өсіп келе жатқан сұраныс, шығын қысымы және жолаушылардың күтулерінің артуы жағдайында қорытынды айқын: жолаушылар ағынының өсуі әрдайым жүктеменің артуын білдірмейді. Операциялар неғұрлым үйлесімді болса, жалпы жұмыс нәтижесі соғұрлым жоғары болады. Нақты уақыт режимінде үдерістерді үйлестіретін әуежайлар өткізу қабілетін сақтап, тар орындарды азайтып, жолаушыларға анағұрлым тұрақты әрі болжамды сапар тәжірибесін ұсына алады.