Алматы қ. МДД - 2026 жылы мүлікті сатудан алынатын салық: сатудан түскен пайдадан салық қашан туындайды

Қазақстан Республикасының жаңа Салық кодексінің (№ 214-VIII) күшіне енуімен мүлікті сату кезінде жеке подоходтық салықты (ЖПС) төлеу ережелері өзгерді, бірақ жұмсақ өтпелі кезең қарастырылған.

«Құн өсімі» деген не және салық қашан туындайды? 

Егер сіз мүлікті кезінде сатып алған бағаңыздан қымбатқа сатсаңыз, пайда болған айырмашылық - бұл сіздің кірісіңіз (құн өсімі). Дәл осы таза пайдадан 10% салық төлеу қажет.

Дегенмен, салықты әрдайым төлеу міндетті емес. Барлығы сіздің нақты не нәрсеге иелік еткеніңізге және объектінің қанша уақыт меншігіңізде болғанына байланысты. 

Жылжымайтын мүлікті сату: жаңа мерзімдер және өтпелі кезең

2026 жылдың басты өзгерісі -тұрғын үйді салықсыз сату үшін иеленудің ең төменгі мерзімі 1 жылдан 2 жылға дейін ұлғаяды.

Бұл азаматтар үшін күтпеген жағдай болмас үшін өтпелі кезең ережесі енгізілді (2026-2027 жылдарға):

• Егер сіз пәтерді 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін сатып алсаңыз: сіз үшін бәрі бұрынғыша қалады. 1 жыл иеленгеннен кейін сатсаңыз - салық 0 теңге.
• Егер сіз пәтерді 2026 жылғы 1 қаңтардан кейін сатып алсаңыз: салық төлемеу үшін меншік құқығы тіркелген сәттен бастап 2 жыл күтуге тура келеді.
• 2028 жылдан бастап: 2 жылдық ереже мүлдем бәрі үшін бірыңғай болады. 

Алаңдағы жаңа құрылыстар ше?

Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу (ҮҚШ) шарты бойынша көппәтерлі тұрғын үйдегі талап ету құқығын басқаға берген кезде, егер ҮҚШ шарты жасалған күннен бастап 3 жыл немесе меншік құқығы тіркелген сәттен бастап 2 жыл өтсе, салық төленбейді. 

Қандай жағдайда салықтан босату мүлдем қарастырылмаған:

Егер сіз мыналарды сатсаңыз, кез келген пайдадан салық төлеуге тура келеді (объектіге қанша жыл иелік еткеніңізге қарамастан):

• Қазақстандағы коммерциялық жылжымайтын мүлікті (офистер, дүкендер, қоймалар, бизнес-үй-жайлар);
• Шетелдегі кез келген тұрғын үйді немесе жылжымайтын мүлікті. 

Автокөліктерді сату:

• Қазақстандық есептегі машиналарға: ереже бұрынғыша. Егер автокөлік сіздің меншігіңізде 1 жыл және одан да көп уақыт болса, сату кезінде ешқандай салық төлеудің қажеті жоқ.
• Бір жылға жетпейтін уақытта және сатып алған бағасынан қымбатқа сатсаңыз - салықты тек айырмашылықтан төлейсіз.
• Шетелдік есептегі машиналар - құн өсімінен алынатын салықты оған қанша уақыт иелік еткеніңізге қарамастан төлеуге тура келеді.

Криптовалюта және бағалы қағаздар

Егер сіз цифрлық активтерге (криптовалютаға) инвестиция салсаңыз, есіңізде болсын: олар бойынша салық иелену мерзіміне қарамастан төленеді. Бағалы қағаздар бойынша тек пайданы емес, сонымен бірге инвестициядан шеккен шығындарды да есепке алуға мүмкіндік беретін арнайы ережелер қолданылуын жалғастырады. 

Чектер мен шарттар болмаса, бастапқы баға қалай есептеледі?

Заң бойынша сіздің пайдаңыз - бұл «сату бағасы алу бағасын шегергенде». Бұрынғы пәтерді сатып алу-сату шарты жоғалып кетсе не істеу керек? Мұндай жағдайда салық органдары объектінің ресми бағалау немесе кадастрлық құнын негізге алады.

Ал егер сіз автокөлікті шетелден әкеліп, кедендік рәсімдеуден өткізсеңіз, оның бастапқы құнына сіз төлеген баждар, ҚҚС, акциздер мен утилизациялық алым ресми түрде қосылады - бұл салықтың түпкілікті сомасын азайтады. 

Әркімге арналған қысқаша мәлімет:

• ҚР-дағы пәтер / үй / сажай / гараж: салықсыз 2 жылдан кейін сатамыз (немесе 01.01.2026 ж. дейін сатып алып үлгерсеңіз, 1 жылдан кейін).
• ҚР нөмірлеріндегі машина: салықсыз 1 жылдан кейін сатамыз.
• Коммерция, шетелдегі пәтерлер және криптовалюта: салық пайдадан әрдайым төленеді.